Γενικές πληροφορίες
Πόλεις και χωριά της Σάμου
Πόλη της Σάμου
Καρλόβασι
Μαραθόκαμπος
Πυθαγόρειο
Το κλιμα της Σάμου

Η Σάμος βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Αιγαίου πελάγους και απέχει περί τα 1200 μέτρα από τα παράλια της Μικράς Ασίας.
Είναι καταπράσινο και με πολλά δάση νησί. Οι πολλοί ειδυλλιακοί κόλποι και αμμουδερές παραλίες, που περιβάλλουν το νησί με την βλάστηση που φτάνει μέχρι την θάλασσα, γοητεύουν τον επισκέπτη. Τα ιστορικά μνημεία όλων των εποχών, που υπάρχουν στο νησί είναι αξιόλογα και παρουσιάζουν μεγάλο παλαιοντολογικό, αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον.

Η έκταση της είναι 477 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έχει μάκρος 44 χιλιόμετρα και πλάτος 19 χιλιόμετρα και οι ακτές της έχουν μήκος 140 χιλιόμετρα.

Βρίσκεται σε γεωγραφικό ανατολικό μήκος 27ο από Greenwich σε βόρειο πλάτος 37ο και ανήκει στο σύμπλεγμα των ανατολικών Σποράδων.

Η Σάμος έχει 33,000 (περίπου) κατοίκους και αποτελείται από τέσσερις δήμους με πρωτεύουσα το Βαθύ (ή Σάμο).

Ο μεγαλύτερος κόλπος της Σάμου είναι αυτός του Βαθέως (ή Σάμου). Φυσικά στα παράλια του νησιού υπάρχουν κι' άλλοι μικρότεροι.

Η Σάμος είναι ορεινή και έχει δυο βουνά, τον άγριο και βραχώδη Κέρκη στο δυτικό τμήμα του νησιού, ύψους 1443 μέτρα και την κατάφυτη Άμπελο ή Καρβούνη στο ανατολικό τμήμα του νησιού ύψους 1160 μέτρα.

Στον Κέρκη υπάρχουν πολλές σπηλιές. Σπουδαιότερες απ' αυτές είναι: Η σπηλιά του Κακοπέρατου (Κακό πέρασμα), η σπηλιά της Παναγίας της Σαραντασκαλιώτισσας, η σπηλιά της Παναγίας της Μακρινής, η Τρύπα του Πανάρετου, η σπηλιά Καντήλι και η σπηλιά του Πυθαγόρα όπου σύμφωνα με την παράδοση κατέφυγε σ' αυτήν ο Πυθαγόρας, κυνηγημένος από τον Τύραννο της Σάμου Πολυκράτη.

Οι πεδινές περιοχές είναι λίγες, με μεγαλύτερη την πεδιάδα της Χώρας, η οποία βρίσκεται στην Νότια πλευρά του νησιού και περικλείεται από τα χωριά Χώρα, Πυθαγόρειο, Μύλοι, Παγώνδας.

Τα ψηλά βουνά συντελούν στο να πέφτουν πολλές βροχές τον χειμώνα και σε αυτό οφείλεται η πλούσια βλάστηση και οι πολλές και πλούσιες πηγές. Τα πολλά νερά και η πλούσια βλάστηση ήταν ο λόγος που στην αρχαιότητα την ονόμαζαν "Υδρήλη".

Δεν έχει ποτάμια στο νησί, υπάρχουν όμως χείμαρροι που έχουν νερό και το καλοκαίρι. Ένας από αυτούς τους χείμαρρους είναι ο Ίμβρασος ή Παρθένιος ή ποτάμι των Μύλων, στις όχθες του οποίου σύμφωνα με τον μύθο γεννήθηκε η θεά Ήρα. Έχει τα περισσότερα νερά και χύνεται στο Ηραίτη κόλπο.

Πηγές έχει πολλές το νησί. Οι πιό γνωστές είναι: της Νεροτρουβιάς στο χωριό Μύλοι, του Πνακά στο χωριό Βουρλιώτες, η Μάνα στο Κοκκάρι, το Κρύο νερό ή του "Στουρνάρη" και η Καριτσά στον Παγώνδα. Η φλέβα στο χωριό Κουμαραδαίοι, του Γεροβάσου και της Αγίας Ειρήνης στην Υδρούσα, του χωριού Καστανιά και του Μαραθοκάμπου. Η ιαματική πηγή, που είναι στην θέση Ποτάμι στο Καρλόβασι δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί.

Η Σάμος παράγει πολλών ειδών προϊόντα και γι' αυτό το λόγο οι αρχαίοι έλεγαν ότι "και ορνίθων γάλα παράγει η νήσος". Τα κυριότερα προϊόντα της είναι το ξακουστό Σαμιώτικο κρασί και το λάδι. Τα τελευταία χρόνια άρχισε να αναπτύσσεται δυναμικά και ο τουρισμός, κατατάσσοντας την Σάμο σε μία από τις κυριότερες τουριστικές περιοχές της Ελλάδας.

Πόλεις και χωριά της Σάμου

Η Σάμος για πολλές δεκαετίες και μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα ήταν έρημη .Οι κάτοικοί της είχαν μεταναστεύσει στη Χίο κυρίως, την Μικρά Ασία και σε άλλες περιοχές, για τον φόβο των πειρατών που αφθονούσαν την εποχή εκείνη στο Αιγαίο και στα γύρω από την Σάμο ξερονήσια, που υπάρχουν αρκετά και τα χρησιμοποιούσαν σαν ορμητήρια. Την εποχή εκείνη πέρασε από την Σάμο ο τουρκικός στόλος, με ναύαρχο τον Γαλλότουρκο Κιλίτς Αλή Πασά, πρώην πειρατή, του άρεσε πάρα πολύ το νησί και όταν πήγε στην Κωνσταντινούπολη, το ζήτησε από τον Σουλτάνο και του το χάρισε. Μετά από αυτό ο Πασάς έβαλε σκοπό να επανακατοικηθεί το νησί, δίνοντας μεγάλα προνόμια στους νέους κατοίκους που θα ερχόταν, πρωτόγνωρα για την εποχή εκείνη. Οι νέοι κάτοικοι έπρεπε να είναι Έλληνες, Χριστιανοί Ορθόδοξοι, να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, να αυτοδιοικούνται, να πάρουν όση γη μπορούν να καλλιεργήσουν και να μη πληρώνουν φόρους για επτά χρόνια. Από τους πρώτους που ζήτησε να επιστρέψουν, ήταν οι απόγονοι των Σαμίων, που το είχαν εγκαταλείψει παλαιότερα, έτσι άρχισαν να έρχονται νέοι κάτοικοι και να σχηματίζονται οι πρώτοι οικισμοί.

Φοβούμενοι τους πειρατές έχτιζαν τα χωριά τους όσο το δυνατό μακρύτερα από την θάλασσα, κρυμμένα πίσω από λόφους, ή μέσα σε δάση, τα σπίτια τα έχτιζαν το ένα κοντά στο άλλο και οι δρόμοι ήταν στενοί για να μπορούν να αμύνονται ομαδικά σε περίπτωση επιδρομής. Τα παραλιακά χωριά άρχισαν να εμφανίζονται στις αρχές με μέσα του 19ου αιώνα, όταν πια δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος.

Μέχρι το 1998 υπήρχαν στη Σάμο δύο Δήμοι και 33 Κοινότητες, με το πρόγραμμα Καποδίστριας όμως, σχηματίσθηκαν 4 Δήμοι, ο Δήμος Βαθέος που καταλαμβάνει το Β.Α. τμήμα, με 9 χωριά, έκταση 125,2 τετρ. χιλ. και πληθυσμό 11.997 κατοίκους (απογραφή 1991), ο Δήμος Καρλοβάσου, που καταλαμβάνει το Β.Δ. τμήμα, με 10 χωριά, έκταση 100,3 τετρ.χιλ. και 8.728 κατοίκους, ο Δήμος Πυθαγορείου που καταλαμβάνει το Ν.Α .τμήμα, με 11 χωριά ,έκταση 164,7 τετρ. χιλ. και 9.455 κατοίκους και ο Δήμος Μαραθοκάμπου που καταλαμβάνει το Ν.Δ. τμήμα, με 5 χωριά, έκταση 87,3 τετρ. χιλ. και 2.859 κατοίκους.

Πόλη της Σάμου: Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα στη θέση αυτή υπήρχαν μόνο αποθήκες, σιγά σιγά όμως άρχισαν να χτίζονται σπίτια, κι’ έτσι δημιουργήθηκε η πόλη της Σάμου, ή το λιμάνι του Βαθιού, όπως το ονόμαζαν παλαιότερα κι’ αργότερα, το 1854, έγινε πρωτεύουσα του νησιού, που μέχρι τότε ήταν η Χώρα.

Είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στο βάθος ενός μεγάλου και ασφαλούς, για τα πλοία, κόλπου, όπου βρίσκεται και το λιμάνι. Έχει μια από τις ωραιότερες προκυμαίες και τα σπίτια είναι παραδοσιακά, με πολλά νεοκλασικά κτίρια. Εδώ εδρεύουν οι αρχές του νησιού και ολόκληρου του Νομού της Σάμου, η Νομαρχία με όλες τις υπηρεσίες της, τα γραφεία της Μητρόπολης Σάμου και υπάρχουν αρκετά καταστήματα τραπεζών και μουσεία. Η πόλη αυτή είναι το σπουδαιότερο εμπορικό κέντρο της ανατολικής Σάμου, και έχει 5.824 κατοίκους.

Ανατολικά της πόλης και όχι σε μεγάλη απόσταση βρίσκονται δύο Μοναστήρια, της Αγίας Ζώνης και της Ζωοδόχου Πηγής. Το πρώτο χτίσθηκε το 1695 και βρίσκεται μέσα στη κοιλάδα της Βλαμαρής, το δεύτερο χτίσθηκε το 1781 και βρίσκεται ψηλότερα, σε υψόμετρο 300 περίπου μέτρων. Από εδώ φαίνονται τα στενά, μεταξύ Σάμου και Μικράς Ασίας και το βουνό της Μυκάλης και βόρεια μέχρι την Νέα Έφεσο και την Χίο.

Καρλόβασι: Παλαιότερα λεγόταν και Καρλοβάσια, γιατί αποτελείται από πέντε χωριά με το ίδιο όνομα, το Παλαιό, το Μεσαίο και το Νέο Καρλόβασι, το Λιμάνι και ο Όρμος Καρλοβάσου. Εκτός του παλαιού που βρίσκεται ψηλότερα, τα υπόλοιπα είναι σκορπισμένα μέσα σε πεδιάδα και στην παραλία και καταλαμβάνουν μια πολύ μεγάλη έκταση. Στο Καρλόβασι ανήκουν και οι οικισμοί Σουρρίδες και Σακουλέικα. Πριν από τον τελευταίο πόλεμο, υπήρχαν πολλά και μεγάλα βυρσοδεψεία, τα οποία έφερναν πλούτο αλλά σήμερα είναι ερείπια. Έχει πολλά νεοκλασικά κτίσματα, με πρώτα, το Πανεπιστήμιο, που ήταν Εμπορική Σχολή, και την Πορφυριάδα, το Δημοτικό Σχολείο του νέου Καρλοβάσου. Έχει 5357 κατοίκους και ασχολούνται με το εμπόριο κυρίως, τον τουρισμό και την γεωργία.

Το Καρλόβασι είναι το εμπορικό κέντρο της δυτικής Σάμου και είναι έδρα του ομώνυμου Δήμου. Λίγα χιλιόμετρα νότια του Καρλοβάσου βρίσκεται το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, που η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1739. Δυτικά του Καρλοβάσου, επίσης, υπάρχει η πανέμορφη παραλία, το Ποτάμι. Εκεί έχουν βρεθεί θερμές πηγές και βρίσκεται το εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης που κατασκευάσθηκε τον 11ο αιώνα και θεωρείται το αρχαιότερο της Σάμου. Βρίσκεται μέσα σε πυκνή βλάστηση και λίγο παραπάνω υπάρχουν καταρράκτες. Λίγο δυτικότερα υπάρχουν δύο άγριας ομορφιάς παραλίες, το μικρό και το μεγάλο Σεϊτάνι, οι περιοχές αυτές προστατεύονται γιατί εκεί υπάρχουν φώκιες.

Μαραθόκαμπος: Είναι ο μικρότερος Δήμος της Σάμου, τόσο σε έκταση, όσο και σε αριθμό χωριών και κατοίκων. Από πού προήλθε το όνομα δεν είναι γνωστό, πιθανόν να προήλθε από τα άφθονα μάραθα που φυτρώνουν στη περιοχή. Η περιοχή του Δήμου Μαραθοκάμπου είναι ξηρή και τα εδάφη φτωχά, πετρώδη και άγονα, με κύρια καλλιέργεια την ελιά. Γι’ αυτό τον λόγο ασχολήθηκαν με την θάλασσα και ο Μαραθόκαμπος είναι το πρώτο χωριό της Σάμου σε ναυτικούς και ψαράδες.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 250 μέτρα και έχει 1892 κατοίκους που ασχολούνται με τον τουρισμό, την γεωργία και την αλιεία.

Ο Μαραθόκαμπος έχει τις πιο εκτεταμένες αμμώδεις παραλίες της Σάμου, με ήσυχα και πεντακάθαρα νερά, εδώ βρίσκεται και η παραλία της ψιλής ή χρυσής άμμου, που θεωρείται σαν τοπίο απείρου κάλους, με τα άβαθη νερά και τα πεύκα που φτάνουν στη θάλασσα. Δυτικά του Μαραθοκάμπου και σε υψόμετρο 350 μέτρα βρίσκεται η σπηλιά του Πυθαγόρα, που όπως λέγεται, σε αυτήν κρύφτηκε ο μεγάλος φιλόσοφος, για να αποφύγει τους εχθρούς του. Λίγο ψηλότερα, σε υψόμετρο 700 μέτρων, βρίσκεται το Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας, παραπάνω, σε υψόμετρο 1170 μέτρα, είναι το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία και περί τα 1000 μέτρα βορειοδυτικά η ψηλότερη κορυφή του Κέρκη και της Σάμου, η Βίγλα ,ύψους 1445 μέτρων. Από εδώ, που μόνο με τα πόδια πάει κανένας, φαίνεται ολόκληρο το Αιγαίο και σε μεγάλο βάθος η Μικρά Ασία. Στο νοτιοδυτικό άκρο της Σάμου, στο κάβο του Άγιου Ιωάννου, μέσα σε μια ρεματιά υπάρχουν πηγές και πλούσια βλάστηση, εκεί βρίσκεται το μοναστηράκι του Άγιου Ιωάννη του Ελεήμονα, λίγες δεκάδες μέτρα παρακάτω η ρεματιά καταλήγει σε ένα μικρό γραφικό κολπίσκο που μπροστά κλείνεται από μια βραχονησίδα, το κάτεργο.

Πυθαγόρειο: Το Πυθαγόρειο, που άρχισε να αναπτύσσεται από τα μέσα του 19ου αιώνα, είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας πόλης της Σάμου και μέσα στο λιμάνι του, υπάρχουν υπολείμματα από τις λιμενικές εγκαταστάσεις του αρχαίου τεχνητού λιμανιού της. Σε πολλά σημεία σώζονται τμήματα των αρχαίων τειχών, που προστάτευαν την πόλη, τα ερείπια των ανακτόρων του Πολυκράτη, τα Ρωμαϊκά λουτρά και πολλά άλλα. Το σπουδαιότερο, όμως από όλα, είναι το Ευπαλίνειο, ή αμφίστομο λεγόμενο όρυγμα. Αυτό έχει μήκος 1026 μέτρα και διαπέρνα το βουνό που βρίσκεται πάνω από το Πυθαγόρειο και έχει ύψος 246 μέτρα. Η σπουδαιότητα του έργου, είναι στο ότι οι εργάτες άρχισαν να εργάζονται και από τις δύο πλευρές του βουνού και συναντήθηκαν στο μέσο με πολύ μικρή διαφορά. Σκοπός του έργου ήταν η ύδρευση της πόλεως και σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ευπαλίνο, από τα Μέγαρα. Σε μικρή απόσταση, βρίσκεται η Σπηλιανή, πρόκειται για μια μικρή εκκλησία μέσα σε ένα μεγάλο σπήλαιο και είναι αφιερωμένος, προς τιμή των Εισοδίων της Θεοτόκου. Έξω από την σπηλιά υπάρχει εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και μερικά κελιά. Μέσα στο Πυθαγόρειο, βρίσκεται και το κάστρο του Λυκούργου, που κατασκευάστηκε κατά την περίοδο της επανάστασης του 1821και σε μικρή απόσταση βρίσκεται το αεροδρόμιο της Σάμου.

Το Πυθαγόρειο είναι πολύ ανεπτυγμένο τουριστικά και έχει μεγάλη τουριστική υποδομή. Έχει 1579 κατοίκους που όλοι σχεδόν ασχολούνται με τον τουρισμό.

Κλίμα της Σάμου

Οι μεταβολές της θερμοκρασίας, τόσο μέσα στο έτος, όσο και μέσα στο εικοσιτετράωρο, είναι πολύ περιορισμένες και οι ελάχιστες θερμοκρασίες σπάνια πέφτουν κάτω από το μηδέν. Η απολύτως μέγιστη και η απολύτως ελάχιστη θερμοκρασία που σημειώθηκαν στον Μετεωρολογικό σταθμό Σάμου ήταν 38,2ο C και - 4,3ο C αντίστοιχα.

Λόγο των βουνών της, πέφτουν πολλές βροχές στην Σάμο. Το μέσο βροχομετρικό ύψος ανέρχεται σε 918,4 χιλιοστά με βροχερότερο μήνα τον Δεκέμβριο, που πέφτει το 23% της βροχής.

Η βροχερότερη εποχή είναι ο χειμώνας, που πέφτει το 60,1 % της βροχής, ενώ το καλοκαίρι είναι σχεδόν άβροχο, με 4,1 % των βροχοπτώσεων. Οι υπόλοιπες βροχές πέφτουν νωρίς την Άνοιξη και αργά το Φθινόπωρο. Απ' τα μέσα Απριλίου, μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου οι βροχοπτώσεις είναι ελάχιστες και πολλές φορές επιζήμιες, ιδίως την Άνοιξη.

Οι άνεμοι που επικρατούν στην Σάμο είναι οι βοριάδες που τους θερινούς μήνες πνέουν σχεδόν συνέχεια. Οι νοτιάδες, που φυσούν, φέρνουν τις περισσότερες βροχές, και φυσούν κυρίως την χειμερινή περίοδο.

Φυσώντας οι βοριάδες το καλοκαίρι, (τα μελτέμια όπως λέγοντα), ανεβαίνουν τις βόρειες πλαγιές του νησιού, αργά και σταθερά, αφήνοντας την υγρασία τους. Όταν περάσουν τα ψηλώματα, ξηροί και ορμητικοί, χύνονται προς τις νότιες πλαγιές και γι' αυτό οι νότιες περιοχές είναι ξηρότερες από τις βόρειες και επηρεάζονται περισσότερο από τους ανέμους, δίνοντας στην ατμόσφαιρα μια κρυστάλλινη διαύγεια, πολλές φορές.

Η ηλιοφάνεια στην Σάμο είναι από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα, αφού, επί εξαμήνου και πλέον, κατά την θερινή περίοδο, σπάνια να φανεί σύννεφο στον ουρανό.

Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν την θέση και το υψόμετρο του Μετεωρολογικού σταθμού Σάμου και είναι περισσότερο ενδεικτικά. Το ανάγλυφο, όμως, το υψόμετρο, ο προσανατολισμός κι΄ άλλοι ακόμα παράγοντες, συντελούν στην δημιουργία πλήθους μικροκλιμάτων, από τα πιο ξηρά έως τα πιο υγρά και από τα πιο θερμά έως τα πιο ψυχρά και μέσα σ' αυτά αναπτύσσονται τα διάφορα οικοσυστήματα.


Η πόλη της Σάμου

 

 


Η πόλη της Σάμου

 

 


Πυθαγόρειο

 

 


Καρλόβασι

 

 


Αγιος Νικόλαος-Ποτάμι

 

 


Παραλία Ποτάμι

 

 


Κοκκάρι

 

 


Μαραθόκαμπος

 

 


Ηραίον

 

 


Άμπελος

 

 


Άγιος Κωνσταντίνος

 

 


Η παραλία Τσαμαδού

 

 


Η παραλία Σαϊτάνι

 

 


Το κάστρο στο Πυθαγόρειο

 

 


Πορφυριάδα Σχολή στο Καρλόβασι

 

 


Σαμιώτισες με παραδοσιακές φορεσιές

 

 


Η εκκλησία της Παναγίας στο Καρλόβασι

 

 


Το Καρνάγιο στο Καρλόβασι

 

 


Η εκκλησία της Μεταμόρφωσις στο Πυθαγόρειο

 

 

 
         
         
         

Copyright © 2002 HEC All Rights Reserved (server HEC1)